𝐅 𝕏 in
Ballina

HASI I PRIZRENIT ME DY MANIFESTIME KULTURORE

admin 4 min read 226 reads 0 comments

Nga NikollĂ« KĂ«rhanaj – Zym

Një përkujtim historik:

Hasi dikur i ndarë historikisht, gjeografikisht ashtu edhe ekonomikisht, i përngjante një oaze të mbyllur në njërën anë me lumin Dri dhe në anën tjetër me malin e lartë Pashtrik (1986m), pa rrugë e pa ujë të rrjedhshëm sipërfaqësor.

HasjanĂ«t kishin dy korridore udhĂ«timi: njĂ«ri korridor pĂ«r Prizren qĂ« duhej tĂ« kalonin Drinin me trap (trup druri i trashĂ« e i thelluar nĂ« mes tĂ« trupit) dhe korridori i dytĂ« pĂ«r nĂ« GjakovĂ« ku poashtu kalohej Drini me trap ose me “RrĂ«shiqa” (katĂ«r rrĂ«shiqa tĂ« fryerĂ« mbi tĂ« cilĂ«t vendosej njĂ« trinĂ« e thurur me thupra shelgu). Gjendje kjo e cila pĂ«rshkruhej nga disa misionarĂ« Italian nĂ« vitin 1896 qĂ« vizituan Zymin.

Shkolla – vatĂ«r e kultures:

Me hapjen e shkollës së mesme në Zym (1971/72) u krijuan kushte e rrethana të reja sepse shkolla afroi kuadro arsimtarësh, u krijuan gjenerata të reja të cilat sollën edhe ide të reja si për Zymin ashtu edhe për Hasin në përgjithësi.

NĂ« vitin 1972 SHKA “Katarina Josipi”, e themeluar mĂ« 04 maj 1970, me Frrok Kristajn-kryetar, organizuan RevistĂ«n (Festivalin) e programeve kulturore-artistike tĂ« shkollave tĂ« Hasit dhe shoqĂ«rive kulturo-artistike (pĂ«r t’u bĂ«rĂ« regjionale) nĂ« Zym, ku morĂ«n pjesĂ« Zymi,Lugishta e Ramaja. NĂ« vitin vijues (1973) mori pjesĂ« edhe Shkolla dhe Rinia e fshatit Gjonaj (dy programe)

Krahas SHKA-sĂ« “Katarina Josipi” mĂ« 10 janar 1971 u formua edhe Klubi letrar “ShtjefĂ«n Gjeçovi” qĂ« vepruan harmonikisht si nĂ« Zym ashtu edhe nĂ« tĂ«rĂ« Hasin.

Tash dy manifestime: Festivali folklorik “Hasi Jehon” nĂ« Gjonaj dhe manifestimi letrar “Takimet e Gjeçovit” nĂ« Zym

NĂ« festivalin folklorik “Hasi Jehon” nĂ« Gjonaj , rregullisht ka marrĂ« pjesĂ« edhe SHKA (tash: Ansambi etno-kulturor) “Katarina Josipi” me ç’rast Ă«shtĂ« paraqitur denjĂ«sisht. Ky AnsambĂ«l pĂ«r 48-vjet tĂ« veprimtarisĂ« ruajti tĂ« mirat material e kulturore tĂ« veshjes dhe raportet kulturore brĂ«nda kĂ«tij etniteti nĂ« rrafshin horizontal edhe nĂ« atĂ« vertikal, si: veshjen si organizĂ«m i mirĂ« me veçori e nuanca tĂ« veçanta e specifike kombĂ«tare, fetare, regjionale, tĂ« moshave, koloriti, kombinimi i ngjyrave (kuq e zi, verdh (sari), kaltĂ«r e ngjyrĂ« bimĂ«sh etj). Ruajti statusin dhe pozitĂ«n shoqĂ«rore e sociale, shprehet fantazia, imagjinata, simbolika e magjika. Morfologjia e veshjes, mĂ«nyra e veshjes (kokĂ«s, gjoksit, brezit,- e pjesĂ«ve tjera). Materiali i pĂ«rdorur pĂ«r brez apo grup-moshat si nĂ« raste solemne ashtu edhe pĂ«r mort-e – zie (ngjyrĂ« e errĂ«t) dhe punimi i ngjyrave vetanake. LojĂ«rat dhe argĂ«timet popullore me rite tĂ« ndryshme popullore etj.

PĂ«r tĂ« gjitha kĂ«to elemente, Juria profesionale e festivalit (“Hasi Jehon”-2013) vendosi qĂ« Ansamblin etno-kulturor ta vlerĂ«sojĂ« si ekip me veshje complete, autoktone e harmonike si nĂ« veshje ashtu edhe nĂ« kĂ«rcime popullore nĂ« mĂ«nyrĂ« harmonike. NjĂ«herit, Juria ia ndau edhe shpĂ«rblimin tradicional me çmimin “Lahuta” pĂ«r vendin e tretĂ« – traditĂ« tĂ« cilĂ«n do ta vazhdojĂ«.

Këto shpërblime janë stimulim për punën e mëtejme për ruajtjen e trashëgimisë etno-kulturore e cila çdo vit është duke humbur sepse popullata kurbetçare nuk është në gjëndje për ta ruajtur, por, megjithatë, femrat edhe në kurbet e aplikojnë në dasmat e organizuara kudo që punojnë, për çka i përgëzojmë !

Manifestimi i dytë:

Manifestimi letrar, kulturor e shkencor “Takimet e Gjeçovit” Ă«shtĂ« manifestimi i dytĂ« i cili organizohet nĂ« javĂ«n e dytĂ« tĂ« tetorit, rreth gjashtĂ« muaj pas atij “Hasi Jehon” nĂ« Gjonaj qĂ« organizohet nĂ« javĂ«n e parĂ« tĂ« muajit maj. JanĂ« kĂ«to dy manifestime tĂ« kulturĂ«s qĂ« mbushin gjithĂ« boshllĂ«kun vjetor me pjesĂ«marrjen masive tĂ« krijuesĂ«ve letrarĂ« e folkloristĂ«t te tĂ« gjithĂ« trojeve shqiptare pĂ«r tĂ« kĂ«mbyer pĂ«rvojĂ«n kulturore gjithĂ«kombĂ«tare.

Recommended For You

Hand-picked stories based on what you’re reading

AI-Powered

What do you think?

Join the discussion

Your email address will not be published. Required fields are marked *.

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.